linh kien may may-- mua may tinh cu tai ha noi

Bảng quảng cáo

Thăm Dò Ý Kiến

  • Theo bạn đề thi tốt nghiệp năm rồi như thế nào ?
  • Dễ
  • Trung bình
  • Khó
  • Quá khó

Đăng Nhập Nội Bộ

Lượt Người Truy Cập

  • mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter

Thông báo

Xem tất cả

Nguyễn Bính Thi sĩ nhắc ta một tình yêu

Nguyễn Bính bước lên thi đàn Thơ Mới với dáng vẻ lạ lẫm. Người ta thấy lạ vì không ngờ trong chốn thành thị văn minh có một người nhà quê đang ca hát những khúc ca dân dã đánh thức điều mà người ta đang tự làm tiêu tán trong hồn mình. Dường như trong thơ Nguyễn Bính, cái nguồn mạch văn hoá dân gian cứ nổi lên thành vòng sóng gợn, hoà với luồng gió của sự thể hiện một lí tưởng thẩm mĩ mới mà lan toả đến tâm thức của mọi người...

 

NGUYỄN BÍNH - THI SĨ NHẮC TA MỘT TÌNH YÊU

 

Thạc sĩ văn học TRẦN THỊ HỒNG AN

Giáo viên trường THPT Trần Quốc Tuấn

 

Nguyễn Bính bước lên thi đàn Thơ Mới với dáng vẻ lạ lẫm. Người ta thấy lạ vì không ngờ trong chốn thành thị văn minh có một người nhà quê đang ca hát những khúc ca dân dã đánh thức điều mà người ta đang tự làm tiêu tán trong hồn mình. Dường như trong thơ Nguyễn Bính, cái nguồn mạch văn hoá dân gian cứ nổi lên thành vòng sóng gợn, hoà với luồng gió của sự thể hiện một lí tưởng thẩm mĩ mới mà lan toả đến tâm thức của mọi người, khiến họ không nỡ dứt lìa cái "chân quê" - cái cốt cách văn hoá của người Việt ngàn đời.

Nói theo Bakhtin, cơ tầng văn hoá dân gian như một dòng chảy mạnh mẽ ở mãi bề sâu thật sự đã tác động và nuôi dưỡng nhà thơ Nguyễn Bính. Nhà thơ học tập thi pháp ca dao, hay đúng hơn, thế giới nghệ thuật của ca dao trữ tình đã được tiếp tục lưu chuyển trong cá tính sáng tạo của Nguyễn Bính, một đời người và một đời thơ gắn bó với mảnh hồn làng. Một nét không gian ấn tượng trong mảnh hồn làng ấy là VƯỜN, biểu tượng trong thơ Nguyễn Bính, khắc hoạ đời sống tinh thần của người thi sĩ chân quê.

Trong ca dao, vườn là một môi trường sống trong lành, tốt đẹp. Ngôi nhà, mảnh vườn tạo lập một tổ ấm bình yên. Người quê đi từ trong nhà ra vườn là có thể đảm bảo một cuộc sống tự túc, tự tại. Ngay cả Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Khuyến khi cáo quan lui về ẩn dật cũng hưởng cuộc sống nhàn theo nếp cũ dân gian.

Anh thanh niên Nguyễn Bính từ bỏ ruộng vườn để ra đi giữa lúc văn minh đô thị có sức mời gọi, quyến dụ. Anh ra đi từ chốn quê nghèo, tài sản mang theo chỉ có túi thơ bầu rượu và những mối tình dang dở. Thi sĩ muốn đi khỏi quê hương, tìm đến kinh kì phồn hoa như tìm một chốn dung thân. Dù rằng lí lịch ban đầu như anh đã giới thiệu tưởng không thể dứt anh ra khỏi luỹ tre làng:

     Hoa chanh nở giữa vườn chanh

Thầy u mình với chúng mình chân quê

(Chân quê)

Nhưng nơi phồn hoa đô hội sặc sỡ sắc màu vẫn là lực hút. Nguyễn Bính đã ra đi:

Bỏ lại vườn cam, bỏ mái gianh

Tôi đi dan díu với kinh thành

(Hoa với rượu)

Nguyễn Bính đi để mà đi bởi anh không đến được đích. Ở mãi thị thành thấy ngao ngán, chán chường, ngưng cất thành mối "sầu đô thị " trong anh. Nguyễn Bính thấy tiếc nuối, ân hận, nhớ thương quê hương da diết. VƯỜN là nơi trú ngụ lí tưởng của tâm hồn âu sầu tê tái đang muốn hoà nhập với cộng đồng, trở về với quê hương. Trên bước đường phiêu lãng, giữa chốn kinh kì lầm cát bụi, Nguyễn Bính luôn mơ, luôn mộng, luôn hoài niệm về quê hương. Và quê hương trong anh là những kí ức về mảnh vườn thôn dã.

Nếp nhà thanh bạch được nhìn từ mảnh vườn xanh mướt, thành quả lao động cần cù của một gia đình nông thôn sống nền nã:

 

Nhà tôi có một vườn dâu

Có giàn đỗ ván, có ao cấy cần

Hoa đỗ ván nở mùa xuân

Lứa dâu tháng tháng, lứa cần năm năm.

Em tôi là gái mười lăm

Quét sân chạy chợ chăn tằm sớm trưa

Thầy tôi dạy học chữ nho

Dạy dăm ba đứa học trò loanh quanh

Có gì tiếng cả nhà thanh

Cơm ăn đủ bữa, áo lành đủ thay.

(Nhà tôi)

Cuộc sống thanh đạm, yên bình, thơ mộng nơi quê nhà tưởng vẫn cứ diễn đều nhịp trong dòng đời trôi chảy. Trong thơ Nguyễn Bính, ta có thể tìm thấy cảnh hạnh phúc như ca dao xưa:

Sáng giăng chia nửa vườn chè

Một gian nhà nhỏ đi về có nhau.

(Thuở trước)

Vườn là một không gian lao động, bày ra những phẩm vật dù đơn sơ vẫn đảm bảo cuộc sống dài lâu, bền vững cho những con người nặng tình với đất đai: vườn dâu, vườn chè, vườn cam, vườn chanh, vườn cải,... Đời sống vật chất và đời sống tinh thần của người dân dã gắn bó sâu đậm với khung vườn. Ta như thấy rõ niềm day dứt của Nguyễn Bính khi từ bỏ ruộng vườn mà ra đi. Vì thế vườn xuất hiện trong thơ anh như sự hồi cố, đánh thức kỉ niệm tuổi thơ, tuổi trẻ với bao dư vị ngọt ngào, dịu dàng, êm ả:

- Đầy vườn hoa bưởi hoa cam rụng

Ngào ngạt hương bay bướm vẽ vòng.

(Xuân về)

- Vườn xuân trắng xoá hoa cam rụng

Tôi với em Nhi kết vợ chồng.

(Hoa với rượu)

- Vườn đầy hoa trắng như em ấy...

(Truyện cổ tích)

- Anh trồng cả thảy hai vườn cải

Tháng chạp hoa non nở cánh vàng.

(Hết bướm vàng)

Khu vườn tuổi thơ - tuổi trẻ sắc màu lung linh, hương vị thơm ngát. Sự tận hưởng trong hiện thực đã qua rồi. Nhà thơ bây giờ đang khơi trong tâm khảm mình những ấn tượng đẹp đẽ, yêu thương về mảnh vườn xưa. Những ấn tượng vẫn đậm đặc trong tâm hồn Nguyễn Bính càng khiến anh đau đớn, nuối tiếc khôn nguôi:

Xa rồi vườn cũ hoa cam rụng

Gặp lại nhau chi muộn mất rồi.

(Hoa với rượu)

Đó là một quê hương giản dị, thơ mộng, yên ấm, tồn tại ngàn đời sau luỹ tre xanh tưởng như không có gì xâm thực nổi. Vậy mà nỗi đau trong thi sĩ là ý thức được  nền văn minh đô thị đang xâm lấn nề nếp sinh hoạt cổ truyền. "Hương đồng gió nội" đang bị luồng gió lạ thổi tan. Anh đi vì động lòng bốn phương, đành "bỏ lại vườn cam, bỏ mái gianh". Chị sang ngang lấy chồng. Họ ra đi để lại sau lưng một khoảnh vườn đơn chiếc:

Em ơi em ở lại nhà

Vườn dâu em đốn, mẹ già em thương.

(Lỡ bước sang ngang)

Nguyễn Bính xa rời vườn quê để đến chốn thị thành. Anh mơ ước tìm đến một khu vườn tình yêu, hạnh phúc, và anh gọi đó là "vườn tiên giới":

Hoa thơm mơ mãi vườn tiên giới

Chuốc mãi men say rượu ái tình.

(Hoa với rượu)

Anh nhập vào thế giới của những nhà Thơ Mới, khao khát tìm kiếm chốn đối lập với tầm thường giả dối. Vườn quê đã là của ngày xưa, giờ chỉ còn là hoài niệm. Vườn tiên giới Nguyễn Bính đang mải mê tìm thì Thế Lữ đã tìm thấy rồi:

Hôm qua đi hái mấy vần thơ,

Ở mãi vườn tiên gần Lạc hồ:

Cảnh tĩnh trong hoa chim mách lẻo

Gió đào mơn trớn liễu buông tơ.

(Vẻ đẹp thoáng qua)

Khu vườn tiên giới ấy có gì khác so với vườn quê xưa của Nguyễn Bính? Cuối cùng nó vẫn là cái bóng của chính thiên đường trên mặt đất này thôi. Những cuộc ra đi dấn thân vào phong sương cát bụi càng tạo cho con người cảm giác lạc loài, bơ vơ, lo lắng. Hành động "bỏ lại vườn cam, bỏ mái gianh" đã làm cho Nguyễn Bính có một nỗi ân hận kín đáo. Càng sống lâu ở đô thị, anh càng thấy cuộc sống đó đầy cạm bẫy, chán chường. Anh không thấy mình hoà vào được mà chỉ bị tách ra và càng tăng nỗi sầu. Vườn tiên giới trong mơ chỉ là một vườn trần ô tạp, tha hoá:

Rượu ái tình kia thành thuốc độc

Vườn trần theo phấn bướm ong bay

Đời tôi sa mạc ôi sa mạc

Hoa hết thơm rồi rượu hết say.

(Hoa với rượu)

Vườn trần còn bị đẩy đến thái cực trống rỗng, vô nghĩa như "vườn hoang". Đọng lại trong hồn Nguyễn Bính một niềm mong ước trở về. Nhưng sự trở về sau bao mất mát, phân cách, lầm lỡ dường như nhiều tủi hổ:

Đem thân về chốn vườn dâu cũ

Buồn cũng như khi chị lấy chồng.

(Khăn hồng)

Nhà thơ như anh lái đò suốt đời đi giữa đôi bờ quê - tỉnh và cứ mộng mơ, ray rứt, ao ước. Nguyễn Bính quay  về VƯỜN nhà trong trạng thái tâm hồn đặc biệt để nhớ nhung, để sống với quê hương bằng tâm tưởng. Vườn trở thành một biểu tượng trong thơ Nguyễn Bính. Vườn đồng nghĩa với nhà, với quê hương, vườn là kỉ niệm tuổi thơ, vườn là biểu tượng hạnh phúc, vườn là con người cá nhân cô đơn sầu thê thiết.

Xét cho cùng, đâu chỉ riêng Nguyễn Bính hoài niệm. Huy Cận, Vũ Đình Liên, Phạm Huy Thông, Chế Lan Viên,... cũng đều nhớ tiếc một thời dĩ vãng. Đó cũng là một cách phản ứng với thực tại. Riêng thơ Nguyễn Bính, sự hoài niệm về quê hương đã "bắt tỏa một thứ ánh sáng thần kì làm tôn lên vẻ đẹp của chân quê đang biến đổi trong sự tiếp xúc với đô thị hiện đại" (Đỗ Lai Thúy). Trong đó vườn cũ cũng đã phai hương lạt sắc. Nhà thơ lo ngại trước cảnh biến thiên mà muốn neo giữ những giá trị văn hoá xưa, tìm kiếm vẻ đẹp truyền thống trong nỗi buồn kín đáo:

Hôm nay có một người du khách

Ở Ngự Viên mà nhớ Ngự Viên

(Xóm Ngự Viên)

Nguyễn Bính giúp chúng ta tìm mối chỉ hồng nối quá khứ với hiện tại, nối truyền thống với hiện đại bằng tình cảm yêu thương trân trọng giá trị văn hoá còn lưu giữ đâu đó trong khoảnh vườn, mảnh vườn, khu vườn, thậm chí là góc vườn. Khi cuộc sống công nghiệp đẩy con người vào trong phòng máy lạnh, nhìn thấy quá nhiều bê tông, sắt thép, mới thấy thèm thấm thía ngọn gió, cây xanh, bóng mát, hoa bướm trong vườn nhà. Vườn thanh lọc tâm hồn con người, con người trải lòng mình trước không gian cây cỏ và nhận chân giá trị "hoa chanh nở giữa vườn chanh".

Từ tình yêu quê hương sâu nặng, trân trọng những nét đẹp cổ truyền của làng quê Việt Nam bình dị, đơn sơ nhưng lắng đọng, Nguyễn Bính thôi không còn những bước chân giang hồ lưu lạc mà mau chóng hoà vào dòng thác cách mạng đấu tranh bảo vệ quê hương đất nước. Những tập thơ sau năm 1945 của anh là sự tiếp nối phong cách "chân quê", bảo lưu những cốt cách văn hoá làng quê Việt Nam ngàn đời. /.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tài liệu tham khảo

1. Hoài Thanh, Hoài Chân - Thi nhân Việt Nam - NXB Văn học - Hà Nội - 2000 (Phần giới thiệu và tuyển chọn thơ Nguyễn Bính)

2. Vũ Thanh Việt - Thơ Nguyễn Bính - Những lời bình - NXB Văn hóa thông tin - Hà Nội - 1999 (Bài viết của Đỗ Lai Thúy - Đường về "chân quê" của Nguyễn Bính)